Tue
Jun
2
Saint Simon in L´organisateur
Stel dat op één nacht in Frankrijk stierven de 50 eerste fysici, de 50 eerste scheikundigen, de 50 eerste fysiologen, de 50 eerste mathematici, de 50 eerste poëten, de 50 eerste schilders, de 50 eerste beeldhouwers, de 50 eerste musici, de 50 eerste letterkundigen, de 50 eerste mechanici, de 50 eerste ingenieurs, de 50 eerste artilleristen, de 50 eerste architecten, de 50 eerste geneesheeren, de 50 eerste chirurgijns, de 50 eerste artsenij-bereiders, de 50 eerste zeevaarders, de 50 eerste uurwerk-kundigen, - de 50 eerste bankiers, de 200 eerste kooplieden, de 100 eerste landbouwers, de 50 eerste bestuurders van hoog-ovens en metaalfabrieken, de 50 eerste wapenfabrikanten, de 50 eerste bestuurders van leerlooierijen (enz., de lezer vulle in zijn gedachte de lijst van alle takken van het fabriekswezen aan, die Saint-Simon hier opnoemt), - de 50 eerste metselaars, de 50 eerste timmerlieden, de 50 eerste schrijnwerkers, de 50 eerste smids, de 50 eerste slotenmakers (enz., de lezer vuile de andere beroepen in): - totaal een cijfer van drie duizend eerste geleerden, kunstenaars en mannen van bedrijf, (‘savants, artistes et artisans’) van Frankrijk. Stel, dat zij allen eensklaps stierven, dan zou Frankrijk (daar het in hen zijn productieve mannen, de bloem van zijn maatschappij, hen, die zoowel beschaving als voorspoed doen vooruitgaan, bezit) als met één slag de ziel van zijn leven verliezen, en in rang plotseling beneden de andere natiën dalen; een geheele generatie zou minstens noodig zijn, om het verlies te vergoeden. Doch stel, dat Frankrijk al die mannen behield, doch dat op één nacht stierven ‘Monsieur’ de broeder des konings, de hertog van Angoulème, de hertog van Berry, de hertog van Orléans, de hertog van Bourbon, de hertogin van Angoulème, de hertogin van Berry, de hertogin van Orléans, de hertogin van Bourbon en mejonkvrouwe van Condé; dat Frankrijk in hetzelfde tijdstip verloor al de groot-officieren van de kroon, al de ministers van Staat (al of niet aan het hoofd van een departement), al de staatsraden, al de leden van den rekenkamer, al zijn maarschalken, al zijn kardinalen, aartsbisschoppen, bisschoppen, groot-vicarissen en kanunniken, al zijn prefecten en onder-prefecten, al de beambten aan de ministeries, alle rechters, en daarenboven de tienduizend rijkste eigenaars: - dan zou dit ongeluk zeer zeker Frankrijk bedroeven, omdat de Franschen goedhartig zijn, maar het kwaad voor den Staat zou niet veel beduiden. Er leven toch vele Franschen, die evengoed als ‘Monsieur’ de rol van een broeder des konings zouden kunnen vervullen, even goed de taak zouden waarnemen van een hertog van Angoulème, van Berry, enz. enz.; de ‘anti-chambres’ van het paleis zijn vol hovelingen en sollicitanten, die naar alle hof- en staats-betrekkingen dingen. Hoevele commiezen wegen niet op tegen onze ministers! In één woord, het verlies zou gemakkelijk te vergoeden zijn.
